“‘Kamyon ve ticaret’ güdüsü de nedir?” diye sorabilirsiz. Haklısınız. Nayan Chanda’nın “Bound Together” başlıklı kitabının Türkçe çevirisinin (Küreselleşmenin Sıradışı Öyküsü) 4o. sayfasında okuduğumuz “kamyon ve ticaret” ifadesinin İngilizce aslı “truck and trade”. Doğru çevirisi, “takas/değiş tokuş/mübadele ve ticaret” güdüsü olmalıydı.
“Küreselleşmenin Sıradışı Öyküsü; Tacirler, Vaizler, Maceraperestler ve Savaşçılar Globalizmi Nasıl Şekillendirdiler…” (Nayan Chanda, ODTÜ Yayıncılık) güzel bir kitap. Daha hepsini okumadım ama çevirisi de genel olarak iyi görünüyor. Ne var ki, çevirilerde yukarıda bahsettiğim türden basit hatalar yapılmasa çok daha güzel olacak. İnsan böyle bir hata görünce kitabın başka yerlerinde de böyle hatalar yapılmış olabilir diye şüpheye düşüyor, okumanın tadı kaçıyor… (Hatırlarsınız daha önce de Mark Blaug’un kitabının çevirisindeki sorunlar gündeme gelmişti bu sayfalarda.)
Trivia:
This division of labour, from which so many advantages are derived, is not originally the effect of any human wisdom, which foresees and intends that general opulence to which it gives occasion. It is the necessary, though very slow and gradual consequence of a certain propensity in human nature which has in view no such extensive utility; the propensity to truck, barter, and exchange one thing for another. (Adam Smith, The Wealth of Nations, I.2.1)
Chanda’nın atıf yaptığı ifade şu: “propensity to truck, barter, and exchange one thing for another” ve bu ifade Ulusların Zenginliği başlıklı kitapta geçiyor. Ulusların Zenginliği, hepimizin bildiği gibi 1776′da yayınlanmış. (Sanırım benzer bir ifade Ahlaki Duygular Teorisi‘nde de geçiyor, onun yayın tarihi de 1759). Wikipedia’ya göre, ilk kamyon 1896′da Gottlieb Daimler tarafından üretilmiş. Dolayısıyla Smith’in “truck and barter” derken “kamyon”dan bahsetmesi pek mümkün değil. Chanda’nın da ilgili bölümde kamyon ve ticaretten bahsetmediği açık!
